Azərbaycan xəbərləri
ABŞ səfiri Ombudsmanla insan haqlarını müzakirə edib
![Ombudsman ABŞ səfirini qəbul edib](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/996afd17-68fd-4aef-9ede-aaad72590c64_cx0_cy1_cw0_w250_r1_s.jpg)
Azərbaycanın İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva sentyabrın 25 də Birləşmiş Ştatların (ABŞ) Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Mark Libbini qəbul edib.
Ombudsman Aparatının məlumatına görə, görüş zamanı Ombudsman insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində son dövrdə həyata keçirdiyi fəaliyyət barədə qonağa ətraflı məlumat verib.
ABŞ səfirliyi də X platformasında görüş barədə səfir Libbiyə istinadən məlumat yayıb.
"Ombudsman Səbinə Əliyeva ilə insan haqlarını müzakirə etmək üçün görüşməyimə şadam. Biz Azərbaycanı beynəlxalq öhdəliklərinə əməl etməyə çağırırıq", - M.Libbi qeyd edib.
Xatırlatma
Ötən ilin noyabrından başlayaraq Azərbaycanda qruplar halında 20-dən çox jurnalist, ictimai fəal qaçaqmalçılıq və başqa ittihamlarla həbs edilib. Onların hər biri ittihamla razılaşmır, bunu peşə fəaliyyətləri və siyasi sifariş ilə izah edirlər. Yerli hüquq-müdafiə təşkilatlarının hazırladıqları siyahılara görə, hazırda Azərbaycan həbsxanalarında təqribən 300 siyasi məhbus var. Rəsmilər isə, bir qayda olaraq, vurğulayırlar ki, ölkədə heç kim sırf peşə fəaliyyəti ilə bağlı, siyasi əsaslar ilə həbs edilmir.
Azərbaycanda karantin gələn ilə qədər uzadılıb
Azərbaycanda xüsusi karantin rejiminin müddəti yenə uzadılıb.
Baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı qərar imzalayıb.
"Koronavirus (COVID-19) infeksiyasının ölkə ərazisində yayılmasının, onun törədə biləcəyi fəsadların qarşısının alınması məqsədilə Azərbaycan ərazisində xüsusi karantin rejiminin müddəti 2025-ci il 1 yanvar saat 06:00-dək uzadılsın", - qərarda yazılıb.
Bundan əvvəl xüsusi karantin rejimi oktyabrın 1-nə kimi uzadılmışdı.
Azərbaycanda koronavirus pandemiyası ilə bağlı 2020-ci ilin martından karantin rejimidir. Yoluxma sayından asılı olaraq rejim arada sərtləşdirilsə də, sonra yenə yumşaldılıb. Onun müddəti dəfələrlə uzadılıb.
Bu karantin çərçivəsində Azərbaycanın quru sərhədində xarici ölkələrə gediş-gəlişdə hələ də məhdudlaşdırmalar saxlanıb. Bəzi müxalifət partiyalarının rəhbərləri pandemiyanın başa çatmasına baxmayaraq, bəzi məhdudiyyətin saxlanmasını hakimiyyətin siyasi, iqtisadi maraqları ilə izah edir.
Prezident İlham Əliyev isə bu həftə Milli Məclisdə çıxışında bu məsələni təhlükəsizlik amili ilə izah etdi: "Mən tam əminliklə deyə bilərəm ki, son illər ərzində quru sərhədlərimizin bağlı olması bizi çox böyük fəlakətlərdən xilas etdi. Hətta bu gün - sərhədlər bağlı olan vaxtda təhlükəli hərəkətlər aparılır və bu hərəkətlərin qarşısı alınır".
Xatırlatma
2019-cu ilin sonlarında dünyada yeni koronavirus aşkar edilib. 2020-ci il martın 11-də Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) koronavirusu pandemiya elan edib. Dünyada sürətlə yayılan bu virusdan 7 milyon civarında şəxsin vəfat etdiyi bildirilir. Azərbaycanda isə indiyə kimi 830 mindən çox şəxsin bu virusa yoluxduğu, onlardan 10 min 400-nün vəfat etdiyi bildirilir. Amma son illər bu virusa yoluxmanın kəskin şəkildə azaldığı vurğulanır.
ÜST ötən il mayın 5-də koronavirus pandemiyasının başa çatdığını açıqlayıb.
Çeçenistanda saxlanan Azərbaycan vətəndaşları ölkəyə gətirilib
![Rusiyada polis reydlərindən birindən sonra (Arxiv fotosu)](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/01000000-0a00-0242-e94c-08db893cb92e_cx0_cy9_cw0_w250_r1_s.jpg)
Çeçenistanda saxlanan Azərbaycan vətəndaşları ölkəyə gətirilib.
Bu barədə bu gün, sentyabrın 24-də Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) məlumat yayıb.
Təqribən bir ay bundan əvvəl Rusiyanın Çeçenistan Respublikasında üç nəfər Azərbaycan vətəndaşı - Elxan Şirinov, Vüqar Məhərrəmov və Nihad Rzayevin miqrasiya qanunlarını pozmaları ittihamı ilə saxlandıqları bildirilirdi. Daha sonra E.Şirinov və V.Məhərrəmovun Qroznıda Ukraynada müharibəyə göndərilmək məqsədilə təlimlərə cəlb olunduqları vurğulanırdı.
Azərbaycan XİN-dən vurğulanıb ki, həmin şəxslərin ölkəyə geri qaytarılması məqsədilə Rusiya XİN-nə nota ünvanlanıb və aidiyyəti qurumlar ilə danışıqlar aparılıb: "Bununla yanaşı, saxlanılmış vətəndaşlarımız ilə səfirliyimiz tərəfindən telefon danışığı baş tutub. Vətəndaşlarımızın... 21 sentyabr tarixində Rusiya Federasiyası ilə dövlət sərhəd keçid məntəqəsindən quru yolla Azərbaycana qayıdışı təmin edilib".
Hələlik, məsələ ilə bağlı həmin şəxslər və Rusiya tərəfi ilə danışmaq mümkün olmayıb.
Yeri gəlmişkən, Rusiya prezidenti Vladimir Putin 2024-cü ilin avqustunda Rusiya vətəndaşlığı almış şəxslərin icbari qaydada hərbi qeydiyyata düşməsinə dair qanun imzalayıb.
Bu tələbin yerinə yetirilməməsi Rusiya vətəndaşlığından məhrum edilmə ilə nəticələnə bilər.
Xatırlatma
2022-ci ilin fevralın 24-də Rusiya Ukraynaya təcavüz edib. Bundan sonra Qərb ölkələri Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib. (sanksiyalar 2014-cü ildə Rusiyanın Ukraynanin Krım bölgəsini ilhaq etməsindən sonra başlamışdı) Azərbaycan sanksiyalara qoşulmur. Artıq 2 il yarımdır davam edən müharibədə yüz minlərlə insanın həlak olduğu, milyonlarla insanın qaçqın düşdüyü bildirilir.
Sentyabrın 25-dən Bakı-Sumqayıt qatarlarının tarifləri artırılır
![Bakı-Sumqayıt qatarı](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/44251830-3288-42D6-80AE-1F00EE12A14D_cx0_cy37_cw0_w250_r1_s.jpg)
Sentyabrın 25-dən Abşeron dairəvi marşrutu üzrə (Bakı-Sumqayıt) qatarlarının tarifləri artırılır
Bu barədə Azərbaycan Dəmir Yolları (ADY) Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (QSC) məlumat yayıb.
Bildirilib ki, Abşeron dairəvi marşrutu üzrə qiymət minimum 40 qəpik olacaq:
"Bu da ölkədə ictimai nəqliyyat növləri arasında ən aşağı tarifdir. Ümumilikdə Abşeron dairəvi marşrutu üzrə gediş haqları məsafədən asılı olaraq 10-20 qəpik artırılacaq".
Qurumdan vurğulanıb ki, bu yeniliklər beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə həyata keçirilir və keyfiyyətin artımına yönəlib.
ADY-dən əlavə olunub ki, ölkədaxili səfərlər edən sərnişinlər üçün qiymət endirimləri da nəzərdə tutulub:
"Biz 1 noyabr tarixindən ölkədaxili marşrutlar üzrə dinamik qiymət siyasətinə keçirik. Səfərə 25-30 gün qalmış və əks istiqamətdə oturacağa bilet almış sərnişinlər 15 faiz endirimdən yararlana biləcəklər".
Bu qiymət artımı ilə bağlı Azadlıq Radiosuna danışan bəzi Sumqayit və Abşeron rayon sakinləri narazılıqlarını ifadə ediblər.
Onlar bu qiymət artımının keyfiyyətin yüksəlməsinə xidmət edəcəyinə bir elə də inanmadıqlarını vurğulayıblar.
Həmin şəxslərin sözlərinə görə, ölkədə nəqliyyatda hər qiymət artımı baş verəndə keyfiyyətin də yüksəldiləcəyi deyiləsə də, çox vaxt vədlər özünü doğurultmur.
Xatırlatma
Bakı-Sumqayıt qatarı hələ sovet dövründən fəaliyyət göstərib. 2015-ci ildən etibarən isə Bakı-Sumqayıt-Bakı dairəvi dəmir yolu iki hissəyə bölünüb.
Onda Bakı-Sumqayıt istiqamətində dəmir yolu infrastrukturu yenidən qurulmağa başlanıb. Həmin vaxt xəttə yeni, müasir qatarlar buraxılıb.
Abşeron dairəvi dəmir yolu Bakı, Sumqayıt şəhərləri və Abşeron yarımadasında yaşayan əhalinin gediş-gəlişini təşkil edən elektrikli dəmiryolu xəttidir. Bu dəmiryolu xətti 2 hissədən ibarətdir: Bakı- Biləcəri- Sumqayıt və Bakı- Sabunçu-Sumqayıt.
Prezident: 'Quru sərhədlərimizin bağlı olması bizi çox böyük fəlakətlərdən xilas etdi'
![İlham Əliyev](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/5bb34a32-65b2-499a-acf2-64c1a96dd549_cx17_cy36_cw57_w250_r1_s.jpg)
"Mən tam əminliklə deyə bilərəm ki, son illər ərzində quru sərhədlərimizin bağlı olması bizi çox böyük fəlakətlərdən xilas etdi. Hətta bu gün - sərhədlər bağlı olan vaxtda təhlükəli hərəkətlər aparılır və bu hərəkətlərin qarşısı alınır". AZƏRTAC-ın xəbərinə görə, bunu sentyabrın 23-də prezident İlham Əliyev VII çağırış Milli Məclisin ilk iclasındakı çıxışında deyib.
Amma dövlət başçısı bildirib ki, Azərbaycanda daxili risklər yoxdur. "Azərbaycanda təhlükəsizlik, əmin-amanlıq uzun illərdir təmin edilir, sabitlik bütün dünya üçün nümunə ola bilər. Hər kəs bilir ki, əgər sabitlik olmasa, heç bir ölkə inkişaf edə bilməz. Bu gün sabitliyi pozulan ölkələrin vəziyyətini və aqibətini hər kəs yaxşı görür. Bu, təhlükəsizliyin, inkişafın, xarici sərmayənin cəlb edilməsi üçün başlıca şərtdir", - prezident diqqətə çatdırıb.
Xatırlatma
Azərbaycanın qonşu ölkələrlə quru sərhədlərində gediş-gəliş 2020-ci ilin əvvəllərindən məhdudlaşdırılıb. Həmin vaxt bu, koronovirus pandemiyası ilə izah edilib.
2022-ci il mayın 5-də Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı koronovirus pandemiyasının sona çatdığını açıqlayıb. Amma Azərbaycanın quru sərhədlərində məhdudiyyətlər qalır. Rəsmilər indi də bunu təhlükəsizlik amili ilə izah edirlər. Amma bu hal zaman-zaman ölkə vətəndaşlarının, xüsusilə də müxalifətçi fəalların etirazlarına səbəb olur. Müxalif düşərgədə hesab edirlər ki, hakimiyyət bununla daha çox iqtisadi məqsədlər güdür. Onların fikrincə, Azərbaycan vətəndaşları qonşu ölkələrə quru sərhədlərlə alış-verişə gedə bilmədiklərindən bu, ölkədən daha çox valyuta çıxarılmasının qarşısını alır. Üstəlik, onlar deyir ki, son illər ölkədə təyyarə biletləri də kəskin artmaqla haqsız qazancların əldə edilməsinə imkanlar yaranıb. Müxalif düşərgədə habelə vurğulayırlar ki, bununla Azərbaycan xalqı siyasi baxımdan da məhdudiyyətlərə öyrəşdirilir.
Azərbaycanın AİHM qərarlarını necə icra etməsinə baxılıb
Sentyabrın 20-də Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsi (AŞNK) Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin (AİHM) Azərbaycana qarşı bəzi qərarlarının necə icra edilməsini nəzərdən keçirib.
AİHM Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının pozuntuları üzrə qərarlar çıxarır. Məhkəmənin qərarlarının necə icra olunmasına AŞNK nəzarət edir.
Defamasiyaya görə həbsin ləğvi üçün çağırış
"Mahmudov və Ağazadə Azərbaycana qarşı" işi ərizəçi jurnalistlərin ifadə azadlığının pozulmasından idi. Həmçinin yerli məhkəmələrin ifadə azadlığına müdaxiləni yetərincə əsaslandırmaması, qeyri-proporsional kriminal sanksiyaların tətbiqi, özəlliklə defamasiyaya görə həbs cəzaları mübahisələndirilmişdi.
Azərbaycan hakimiyyətinin təqdim etdiyi məlumatlarda bildirilir ki, yerli məhkəmələr defamasiyaya görə həbsdən, əsasən, istifadə etmirlər. Amma müzakirələrdə narahatlıqla qeyd edilir ki, bəzi hallarda həbs cəzasına kriminal sanksiya kimi əl atılır.
Yerli qanunvericiliyin Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 10-cu (ifadə azadlığı) maddəsinin tələblərinə uyğunlaşdırılmaması təəssüflə vurğulanır. Bunun üçün Cinayət Məcəlləsinin 147 və 148-ci maddələrinin sanksiyasında uzunmüddətli həbs cəzalarının çıxarılması istənilir. Nazirlər Komitəsi dəfələrlə bu məsələ ilə bağlı çağırış edib.
Yeri gəlmişkən, sentyabrın 19-da AXCP sədri Əli Kərimlinin Cinayət Məcəlləsinin 147.1-ci (böhtan) maddəsi ilə mühakiməsi başlanıb. Partiyadan xaric edilmiş Aydın Əliyev onun həbsini istəyir. Həmin maddədə 500 manatadək cərimə, 240 saatdan 480 saatadək ictimai işlər, 1 ilədək islah işləri və ya 6 ayadək həbs cəzası nəzərdə tutulub.
"Məmmədli qrupu Azərbaycana qarşı"
"Məmmədli qrupu Azərbaycana qarşı" işində AİHM hər bir ərizəçinin Konvensiyanın 18-ci (Hüquqlarla bağlı məhdudiyyətlərdən istifadənin hədləri) maddəsinə zidd olaraq hüququnun pozulması qərarına gəlmişdi. Bu isə hökumətin tənqidçilərinin, vətəndaş cəmiyyəti fəallarının, insan haqları müdafiəçilərinin özbaşına həbs olunması tendensiyasını ortaya qoyurdu. AŞNK Azərbaycan hakimiyyətini qalan yeddi ərizəçiyə qarşı hökmləri dərhal ləğv etməyə, onların kriminal tarixçəsini təmizləməyə çağırır.
Komitə bu işlərin təkrar baxılmaq üçün Ali Məhkəməyə göndərilməsinin həddən artıq və izahsız yubanmasından narahatlıq bildirib.
Hazırda hüquq müdafiəçisi Anar Məmmədli qaçaqmalçılıq ittihamı ilə həbsdədir. O və ötən ilin noyabrından bəri oxşar ittihamla saxlanmış 20-yədək jurnalist, media işçisi ittihamı saxta adlandırır, peşə fəaliyyətinə görə saxlandıqlarını deyirlər.
"Sarqsyan Azərbaycana qarşı" işinə dekabrda təkrar baxılacaq
AŞNK "Sarqsyan Azərbaycana qarşı" işini də nəzərdən keçirib. Bu iş 1992-94-cü il Qarabağ müharibəsi zamanı evini tərk etməli olmuş ermənistanlı qaçqının mülkiyyət hüquqları barədədir. AİHM-nin 2017-ci ildə çıxardığı qərarda deyilirdi ki, Azərbaycan bu ərizəçinin qohumuna üç ay ərzində müəyyən maddi və mənəvi ziyana görə kompensasiya ödəməlidir. Azərbaycan hakimiyyəti isə katibliyin hazırladığı Anlaşma Memorandumunun mümkün təsirlərini dəyərləndirməkdən, Avropa Şurasının bank hesabı vasitəsilə ödənişi etməkdən ötrü daha çox zamana ehtiyacı olduğunu bildirib.
Nazirlər Komitəsi qeyd edir ki, cavabdeh ölkələr AİHM-nin bütün qərarlarını tam və səmərəli icra etməlidir. Bu, məhkəmənin kəsdiyi kompensasiyanın qeyd-şərtsiz ödənməsinə aiddir. Komitə Azərbaycan hakimiyyətini birbaşa Sarqsyanın qohumuna kompensasiyanın ödənməsini həyata keçirməyə çağırıb. Bu işə 2024-cü ilin dekabrında komitənin iclasında yenidən baxılacaq.
Nazirlər Komitəsi bundan öncə "Çıraqov və digərləri Ermənistana qarşı" işi üzrə qərar çıxarıb. Bu qərar 1992-94-cü illər Qarabağ müharibəsi dövründə evlərini tərk etməli olmuş altı azərbaycanlının mülkiyyət hüquqları ilə bağlı idi.
Xatırlatma
Azərbaycan 2020-ci ildə 44 günlük müharibə, 2023-cü ildə birgünlük hərbi əməliyyatla ərazi bütövlüyünü bərpa edib. Tərəflər sülh sazişi imzalamayıb, sərhədlər demarkasiya olunmayıb.
Dağlıq Qarabağ 1988-ci ildə Ermənistanın Azərbaycana ərazi iddiaları ilə başlayıb. 1994-cü ildə gerçəkləşən atəşkəs razılaşmasına qədər Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsi və ona bitişik 7 rayonu işğal edilib. Münaqişə nəticəsində hər iki ölkədə yüz minlərlə insan evini tərk etməli olub.
Məhkəmə ‘Müsəlman Birliyi’nin üzvünə 7 il həbs verib
![](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/40BE499C-9378-4257-8DDA-A5DF4E7687A3_w250_r1_s.jpg)
Bugün, sentyabrın 20-də Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində "Müsəlman Birliyi" Hərəkatının İdarə Heyətinin üzvü Ağəli Yəhyayevə 7 il həbs cəzası verilib. O, külli miqdarda narkotik maddənin qanunsuz dövriyyəsində ittiham olunur.
Fəalın yaxınlarının verdiyi məlumata görə, Yəhyayev ittihamları rədd edərək işi uydurma adlandırıb, amma məhkəmə onun sözlərini nəzərə almayıb.
Müdafiə tərəfi hökmdən Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verəcəklərini bildiriblər.
Yəhyayev 2023-cü avqustun 31-də saxlanıb. Növbəti gün ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin 234.4.3-cü maddəsi ilə (külli miqdarda narkotik maddənin qanunsuz dövriyyəsi) ittiham irəli sürülüb. Məhkəmənin qərarı ilə barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Ağəli Yəhyaev əvvəllər iki dəfə, o cümlədən 2015-ci il Nardaran hadisələri ilə bağlı cinayət təqibinə məruz qalıb.
O, hüquq müdafiəçilərinin siyasi məhbus siyahılarında yer alıb.
Amma rəsmilər Azərbaycanda siyasi məhbusların olması ilə bağlı açıqlamaları qəbul etmirlər.
Xatırlatma
2015-ci il noyabrın 26-da güc orqanları Bakının Nardaran qəsəbəsində xüsusi əməliyyat keçirmişdi. Əməliyyat zamanı ikisi polis olmaqla, altı nəfər həlak olmuşdu.
Həmin gün «Müsəlman Birliyi» Hərəkatının sədri Taleh Bağırov və onun bir qrup tərəfdarı həbs edilib. Sonradan güc strukturları ümumilikdə 70 nəfərin həbs edildiyini bildirib.
Onların bir qisminə qanunsuz silah saxlama və iğtişaş salma ittihamı ilə 1 il 6 aydan 6 il 6 aya kimi həbs cəzası kəsilib.40 nəfərdən çox adama isə daha ağır maddələrlə (dövlət çevrilişinə cəhd, terrorçuluq və s.) ittihamlar verilib.
Onların işi üç qrupa ayrılıb və Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində baxılıb. Onlara maksimum 20 il olmaqla ( A.Yəhyayev 15 il həbs almışdı) müxtəlif müddətə həbslər verilsə də məhkəmələrdə günahsız olduqlarını açıqlayıblar.
Onlar polislərin də ölümündə əllərinin olmadığını vurğulayıblar. Həmin şəxslərin bir çoxu (Ağəli Yəhyayev daxil) əfv sərəncamı ilə vaxtından əvvəl azadlığa buraxılıb.
Dövlət Suverenliyi Günü təsis edilib
![İlham Əliyev](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/CCAF6F78-784B-469D-A5A6-5962D515C583_cx0_cy6_cw0_w250_r1_s.jpg)
Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günü təsis edilib.
Bununla bağlı bu gün, sentyabrın 19-da prezident İlham Əliyev sərəncam imzalayıb.
Sərəncamda bildirilir ki, hər il sentyabrın 20-si Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd edilsin.
Sənəddə vurğulanır ki, 2020-ci ildə 44 günlük savaşda Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edib.
Sərəncamda daha sonra 2023-il sentyabrın 19-da cəmi 23 saat çəkən "antiterror" əməliyyatının keçirildiyi vurğulanır. Sənədə görə, bununla da Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyi bərpa edilib.
Xatırlatma
1990-cı illərin əvvəllərində Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında toqquşmalara səbəb olub. Azərbaycan Qarabağ bölgəsi, ətraf yeddi rayona nəzarəti itirmişdi. Amma 2020-ci ildə 44 günlük müharibə nəticəsində Bakı həmin yeddi rayona, Qarabağın isə bir hissəsinə nəzarəti bərpa edib.
2023-cü il sentyabrın 19-20-də Bakı Qarabağda "lokal antiterror tədbirləri" elan edib. Yerevan bunu "etnik təmizlənmə" kimi dəyərləndirib.
Sentyabrın 20-də Qarabağ separatçıları Bakının şərtlərinə razılaşdıqlarını bildiriblər. Sentyabrın 28-də tanınmayan qurum fəaliyyətini dayandıracağını elan edib.
Daha sonra Qarabağdan Ermənistana əhali köçü başlayıb.
Gələn ilin büdcəsində gəlirlər arta, xərclər azala bilər
![](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/01000000-0aff-0242-b3c1-08dc7bd03ee1_w250_r1_s.jpg)
Azərbaycanın 2025-ci ildə dövlət büdcəsinin gəlirləri 36 milyard 616 milyon manat proqnozlaşdırılır. Bu da 2024-cü ilin təsdiq olunmuş göstəricisi ilə müqayisədə 228 milyon manat və yaxud 0,6 faiz çoxdur.
Bu barədə Azərbaycan Maliyyə Nazirliyi məlumat yayıb.
Həmin məlumata görə, amma layihəyə görə, növbəti ildə dövlət büdcəsinin xərclərində 2024-cü ilin proqnozu ilə müqayisədə 74,7 milyon manat ( 0,2 faiz) azalma var. Xərclər 39 milyard 667,6 milyon manat proqnozlaşdırılır.
Sənəddə 2025-ci ildə xam neftin bir barrelinin orta illik ixrac qiyməti 70 ABŞ dolları səviyyəsində götürülüb.Bu da 2024-cü ilin büdcəsində eyni göstəricidən 5 dollar azdır.
2024-cü ilin ilkin bücəsində bu rəqəm 60 götürlsə də iyunda sənədə edilən dəyişikliklə həmin rəqəm 75 dollara yüsəldilmişdi.
Son günlər dünyda Azərbaycan neftinin bir bareli 75 dollar civarında dəyişir
Azərbaycan iqtisadiyyatında müsbət saldo iki dəfədən çox azalıb
2024-cü ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 12 faizdən çox azalaraq 30 milyard 995 milyon ABŞ dollarına düşüb.
Bu barədə Dövlət Gömrük Komitəsi (DGK) məlumat yayıb.
Son bir ildə ölkə üzrə ixrac da 25-faizdən çox azalaraq 18 milyard 231 milyon, idxal isə 14 faizdən çox artaraq 12 milyard 763 milyon dollar təşkil edib.
Xarici ticarət dövriyyəsinə 5 milyard 467 milyon dollarlıq müsbət saldo yaransa da, bu, ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 2.4 dəfə azdır.
Azərbaycanda qeyri-neft sektoru zəif inkişaf etdiyinə görə...
İqtisadçı Natiq Cəfərlinin AzadlıqRadiosuna deməsinə görə, müsbət saldonun azalmasının səbəblərini, əsasən, ölkədə neftin hasilatının azalmasında axtarmaq lazımdır: "Bizdə hasilat kəskin olaraq aşağı düşüb. Biz may ayından bəri ortalama 475 min barel neft hasil edirik, hansı ki, bir neçə il bundan əvvəl 700-800 min barel idi. Bununla paralel olaraq qiymətlər da son rübdə aşağı düşüb. Bu iki faktor ixracat göstəricilərdə öz əksini tapdı".
Onun fikrincə, Azərbaycanda qeyri-neft sektoru zəif inkişaf etdiyinə görə enerjidaşıyıcıların həcmində və qiymətində azalma olan kimi bu, ixrac göstəricilərinə ciddi təsir göstərir.
İdxalın artmasına gəldikdə, N.Cəfərli bunu iki səbəblə izah edir: "Birinci, qlobal səbəb - bizdə istehsal çox zəifdir və idxaldan çox asılı ölkəyik. Bu səbəbdən də bizim idxal göstəricilərimiz həmişə artır. İkinci səbəb isə Qarabağda aparılan təmir-bərpa işləridir ki, onlara hər il büdcədən milyardlarla vəsait ayrılır. Təmir-tikinti işlərində istifadə olunan materialların, avadanlıqların çoxu xaricdən gətirilir. Bu da idxal rəqəmlərinə təsir göstərir".
Azərbaycandan xaricə və əksinə köçürülən pulun məbləği artıb
![ABŞ dolları](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/20EB7764-10E6-4AA0-8249-E1B6FCA8F8E3_cx0_cy20_cw49_w250_r1_s.jpg)
Bu ilin altı ayında Azərbaycandan xaricə 259.6 milyon ABŞ dolları, xaricdən Azərbaycana isə 567.8 milyon ABŞ dolları köçürülüb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə, uyğun olaraq, 1.9 faiz və 36.3 faiz çoxdur.
Bu barədə sentyabrın 12-də Mərkəzi Bankda keçirilən brifinqdə məlumat verilib. Qeyd olunub ki, həmin dövrdə Azərbaycana ən çox pul baratı Rusiyadan (287 milyon), Türkiyədən (82.3 milyon), ABŞ-dən (30.5 milyon), Gürcüstan (17.4 milyon) və Birləşmiş Krallıqdan (16.1 milyon) daxil olub.
Altı ayda ölkədən xaricə köçürülən pul baratlarının həcminə görə isə birinci yerdə Türkiyə (76.6 milyon), sonra isə Rusiya (29.9 milyon), ABŞ (28.3 milyon), Gürcüstan (25.1 milyon) və Birləşmiş Krallıq (13.6 milyon) qərarlaşıb.
5 məntəqədə nəticələr ləğv edilib
![MSK iclası](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/dd2252e6-9156-4f09-ac5c-31a53754be7d_cx0_cy11_cw0_w250_r1_s.jpg)
Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərdə 78 saylı Lənkəran kənd və 22 saylı Nəsimi-Yasamal seçki dairələrinin bəzi məntəqələrinin nəticələri etibarsız sayılıb.
Bu barədə sentyabrın 11-də Mərkəzi Seçki Komissiyasının (MSK) keçirilən iclasında qərar qəbul olunub.
İclasda 78 saylı Lənkəran kənd seçki dairəsindən namizəd Əzizxan Əzizovun şikayətinə baxılıb. MSK-nın qərarına görə, dairənin yalnız 29 və 32 saylı seçki məntəqələrində pozuntu aşkarlanıb və həmin məntəqələrdə seçkinin nəticələri ləğv edilib. Ümumi nəticələrə gəlincə, bildirilib ki, dairədəki 53 seçki məntəqəsindən yalnız ikisinin nəticəsi etibarsız sayıldığından dairənin ümumi nəticələrinin ləğv edilməsinə hüquqi əsas yoxdur.
MSK-nın açıqlamasına görə, həmin dairədən lider namizəd hakim Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) təmsilçisi, keçmiş deputat Anar İsgəndərovdur.
İlqar Məmmədovun şikayəti
MSK-nın digər qərarına görə, 22 saylı Nəsimi-Yasamal seçki dairəsinin üç məntəqəsində (2, 14 və 20) qanun pozuntusu qeydə alınıb və həmin məntəqələrdə nəticələr ləğv olunub. Həmin dairədən deputatlığa namizəd, ReAL Partiyasının sədri İlqar Məmmədov şikayətlə MSK-ya müraciət etmişdi. Namizəd seçki günü müşahidəçilərə maneələr yaradıldığını, seçki qutusuna topa bülleten atıldığını, protokolların təqdim edilmədiyini və digər pozuntuların olduğunu bildirmişdi. O, nəticələrin ləğvini istəyirdi.
Qurumun qərarına görə, dairədəki 38 seçki məntəqəsindən üçünün nəticəsi etibarsız sayıldığından dairənin ümumi nəticələrinin ləğv edilməsinə hüquqi əsas yoxdur.
Həmin dairədən isə Azərbaycan Demokratik İslahatlar Partiyasının sədri, keçmiş deputat Asim Mollazadə lider namizəd sayılır.
İclasda MSK sədri Məzahir Pənahov bildirib ki, parlament seçkiləri ilə bağlı quruma 12 müraciət daxil olub. Xatırladıb ki, MSK-ya müraciətlərin daxil olması müddəti bu gün, sentyabrın 11-i saat 18:00-da başa çatır.
Dörd il əvvəl
MSK bundan əvvəlki parlament seçkilərində dörd dairədə - 80 saylı İmişli-Beyləqan, 74 saylı Lənkəran kənd, 35 saylı Xətai üçüncü və 33 saylı Xətai birinci seçki dairələrində pozuntulara yol verildiyini bildirərək onların nəticələrini ləğv etmişdi.
ATƏT-in Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosunun bu il sentyabrın 1-də keçirilən növbədənkənar parlament seçkiləri ilə bağlı bir gün sonra açıqlanan ilkin hesabatında isə vurğulandı ki, mövcud şərtlər seçkilərin demokratik standartlara uyğun keçirilməsinə imkan verməyib.
MSK isə hesab edir ki, seçkilər yüksək səviyyədə keçirilib.
Xatırlatma
Azərbaycanda sentyabrın 1-də növbədənkənar parlament seçkiləri keçirilib. 125 mandat uğrunda 990 namizəd mübarizəyə qoşulub.
Əslində parlament seçkiləri bu ilin noyabrında gözlənirdi. Hakim YAP həmin ay ölkədə BMT-nin iqlim konfransının (COP29) keçiriləcəyini səbəb göstərərək bundan əvvəlki (VI çağırış) parlamentin vaxtından əvvəl buraxılması təşəbbüsü ilə çıxış etdi. Təşəbbüs parlamentdə qəbul edildi və seçki tarixi bir neçə ay önə çəkildi.
Bundan əvvəlki parlament və prezident seçkiləri də Azərbaycanda növbədənkənar olub. Onda parlament seçkilərinin önə çəkilməsi "prezidentin apardığı islahatlarla ayaqlaşmaq istəyi", prezident seçkisinin növbədənkənar keçirilməsi isə Qarabağda suverenliyin bərpası ilə izah edilmişdi.
Bəzi müxalifət partiyaları həmin seçkilərdə bəyan etmişdilər ki, hakimiyyət seçkiləri əslində önə çəkməklə onu tələsik saxtalaşdırmaq məqsədi güdür.
İtkin düşən uşağın yaxınları yolu bağlayıblar
![Aksiya](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/cf35cae9-674a-4c6b-8299-6633d2cfd4dc_cx0_cy11_cw0_w250_r1_s.jpg)
Sentyabrın 11-i səhər saatlarında aralarında gənc, yaşlı, qadın olmaqla təxminən 25 nəfərin Bəhrəmtəpə-Beyləqan avtomobil yolunun Qaragüvəndikli kəndindən keçən hissəsini bağladıqları bildirilir.
Yerli sakinlərin AzadlıqRadiosuna deməsinə görə, hər iki istiqamət üzrə hərəkət bir saatadək məhdudlaşdırılıb.
Etirazçıların ötən ildən itkin düşmüş 11 yaşlı Rasim Xankişiyevin ailə üzvləri, qohumları və həmkəndliləri olduqları bildirilir.
Bu barədə AzadlıqRadiosuna itkin düşmüş uşağın babası Atamoğlan Əliyev danışıb. Onun sözlərinə görə, aksiyaya səbəb istintaqın gedişindən narazı qalmalarıdır: "Hadisə ilə bağlı şübhələndiyimiz bəzi şəxslər var ki, onlar barədə hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat vermişik. Lakin həmin adamlar istintaqa cəlb edilmir, barələrində araşdırma aparılmır. Ümumiyyətlə, doqquz ay ərzində aparılan istintaqın heç bir nəticə əldə etməməsindən narazıyıq".
A.Əliyev onu da əlavə edib ki, aksiya dinc xarakterli olub, polis əməkdaşları onlarla danışıq apardıqdan sonra yolu açıblar: "Bizə qarşı zorakılıq edilmədi, saxlanılan olmadı".
Xəbəri İmişli rayon Polis Şöbəsindən də təsdiqləyiblər.
Amma istintaqla bağlı tənqidlərə hüquq-mühafizə orqanlarından münasibət almaq mümkün olmayıb.
İmişli rayonunun Qaragüvəndikli kəndinin 2013-cü il təvəllüdlü sakini R.Xankişiyevin ötən il dekabrın 26-da itkin düşdüyü bildirilir. Faktla bağlı İmişli rayon Prokurorluğunda açılan cinayət işi üzrə istintaq hazırda Baş Prokurorluğun İstintaq İdarəsində davam etdirilir.
Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə müdafiə nazirləri görüşüb
![](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/8E1AE0FC-B493-4A83-8502-D87EC0EBDAFD_cx0_cy31_cw0_w250_r1_s.jpg)
Bugün, sentyabrın 10-da Batumidə Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə müdafiə nazirlərinin 11-ci üçtərəfli görüşü keçirilib
Bu barədə Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb.
Məlumata görə, Zakir Həsənov (Azərbaycan), Yaşar Güler (Türkiyə) və İrakli Çikovani ( Gürcüstan) regionun təhlükəsizliyinə təhdid törədə biləcək amillərlə mübarizədə səylərin birləşdirilməsinin vacibliyindən bəhs ediblər:
“Müdafiə nazirləri üçtərəfli və ikitərəfli birgə təlimlərin, qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinin əhatə dairəsinin genişləndirilməsinin əhəmiyyətini diqqətə çatdırıblar.”
Açıqlamaya görə, sonda üçtərəfli görüşün yekununa dair protokol imzalanıb. Həmin sənədin detalları, hələlik, açıqlanmır.
Bundan əvvəl bu formatda sonuncu - 10-cu görüş ötən il noyabrın 27-də Bakıda keçirilmişdi.
Azərbaycan-Türkiyə və Gürcüstan müdafiə nazirləri arasında üçtərəfli formatda görüşlər 2014-cü ildən etibarən keçirilir.
Senator Kardin Azərbaycan hökumətini haqsız tutulanları azad etməyə çağırır
![Ben Kardin](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/eb29aef4-676b-409a-9e5f-4a0e699612f9_w250_r1_s.jpg)
ABŞ Senatının xarici əlaqələr komitəsinin sədri Ben Kardin (Ben Cardin) Azərbaycanı hökumətin haqsız həbs etdiyi şəxsləri "yubanmadan" azadlığa buraxmaqla insan haqları öhdəliyini nümayiş etdirməyə çağırıb.
Senator Kardin noyabrda keçiriləcək COP29 sammiti öncəsi belə bir bəyanatla çıxış edib.
"COP29 kimi böyük beynəlxalq konfransa ev sahibliyi edən ölkələr informasiyanın açıq müzakirəsinə imkan verilməsi, ifadə və sərbəst toplaşma azadlıqlarının tanınması üçün məsuliyyət daşıyır, onlardan bunu gözləyirlər. Azərbaycan bunu etməyib", – bəyanatda deyilir.
Senator Kardin qeyd edir ki, Azərbaycan Avro-Atlantik icması ilə davamlı münasibət qurmaq istəyirsə, o, prezident İlham Əliyevi hökumətin haqsız yerə tutduğu şəxsləri azad etməyə çağırır. Senator bu sırada erməni məhbusları, pis əmək şəraitinə, qızıl hasilatı əməliyyatlarının ətraf mühitə ziyanlı təsirinə etiraz edənləri sadalayır.
Azərbaycanın potensialı var...
"Azərbaycanın beynəlxalq icmanın vacib üzvü, Birləşmiş Ştatların tərəfdaşı olmaq potensialı var. Amma bundan ötrü keçmiş deputat, ətraf mühit fəalı Nazim Bəydəmirli, korrupsiyaya qarşı çıxan Qubad İbadoğlu, demokratiya fəalı Bəxtiyar Hacıyev, insan haqları fəalı İlhamiz Quliyev, müstəqil seçki müşahidəçisi Anar Məmmədli, korrupsiyaya qarşı çıxan redaktorlar və jurnalistlər Ülvi Həsənli, Məhəmməd Kekalov, Sevinc Vaqifqızı, Nərgiz Absalamova, Hafiz Babalı, Elnarə Qasımova, müstəqil jurnalist Əziz Orucov, fəal Tofiq Yaqublu, jurnalist Ələsgər Məmmədli və iqtisadı Fərid Mehralızadəni buraxmalıdır", – bəyanatda vurğulanır.
Bəyanatda adları çəkilən şəxslər 2023-cü ilin ortasından başlayaraq həbs ediliblər. Hakimiyyət ölkədə siyasi motivli həbslərin olmadığını desə də, insan haqları təşkilatları onların peşə fəaliyyəti, tənqidi fikirlərinə görə cəzalandırıldığını bildirir.
Erməni məhbuslara gəlincə, onların sırasında ötən ilin sentyabrında Qarabağda birgünlük hərbi əməliyyatdan sonra saxlanaraq Bakıya gətirilənlər var. Onlar Qarabağdakı keçmiş separatçı rejimin təmsilçiləridir, separatizmdə ittihamlar olunurlar.
Əliyev sülh danışıqlarının Astanada keçirilməsi təklifini qəbul edib
![İlham Əliyevin Kasım-Jomart Tokayevi qarşılaması (Arxiv fotosu)](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/01000000-c0a8-0242-be05-08dc41ab17d5_cx0_cy6_cw0_w250_r1_s.jpg)
Azərbaycan Bakı və Yerevan arasında sülh müqaviləsi danışıqların Astanada aparılmasına dair Qazaxıstanın təklifini məqbul hesab edir.
Bunu sentyabrın 9-da Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin mətbuat xidməti onun qazaxıstanlı həmkarı Kasım-Jomart Tokayevlə telefon söhbətindən sonra xəbər verib.
Mayın əvvəllərində Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri Ceyhun Bayramov və Ararat Mirzoyan Astanada görüşərək iki ölkə arasında sülh müqaviləsini müzakirə etmişdilər.
Ötən həftə Əliyev bəyan etmişdi ki, sülh müqaviləsi mətninin 80 faizinə dair razılaşma əldə olunub.
Bakı Yerevandan Ermənistan konstitusiyasının preambulasında Qarabağın Ermənistanla birləşməsinə dair qərara istinadın çıxarılmasında israr edir.
Xatırlatma
1990-cı illərin əvvəllərində Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında toqquşmalara səbəb olmuşdu.
Azərbaycan 2020-ci ildə 44 günlük müharibə, 2023-cü ildə birgünlük əməliyyatla Qarabağ üzərində nəzarətini, ərazi bütövlüyünü bərpa edib.
Amma tərəflər sülh sazişi imzalamayıb, sərhədlər demarkasiya olunmayıb.
‘Abzas Media işi’ üzrə ibtidai istintaq bitib
![“Abzas Media işi” üzrə müttəhimlər](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/01000000-c0a8-0242-56fd-08dbf4c2725f_cx0_cy6_cw0_w250_r1_s.jpg)
“Abzas Media işi” üzrə ibtidai istintaqın başa çatdığı bildirilir. Bu barədə vəkil Zibeyda Sadıqova məlumat verib.
Onun sözlərinə görə, bu gün, sentyabrın 9-da istintaq orqanı yekun protokolu elan edib.
Vəkil qeyd edib ki, jurnalistlər Cinayət Məcəlləsinin 7 maddəsi üzrə ittiham olunur:
"192.3.2-ci, 193-1.3.1-ci, 193-1.3.2-ci, 206.4-cü, 320.1-ci ,320.2-ci və 213.2.1-ci maddələri ilə ( külli miqdarda gəlirlə qanunsuz sahibkarlıq, mütəşəkkil dəstənin cinayət yolu ilə əldə etdiyi xeyli miqdarda pulu leqallaşdırma, mütəşəkkil dəstənin qaçaqmalçılığı, sənəd saxtalaşdırma... və mütəşəkkil dəstə halında vergidən yayınma) ittiham verilib”.
Z. Sadıqova qeyd edib ki, növbəti mərhələdə vəkillər işin materialları ilə tanış olacaqlar: "Cinayət işi 20 cilddən ibarətdir". Daha sonra iş baxılması üçün məhkəməyə göndərilməlidir.
Hələlik, işlə bağlı istintaq qurumu olan Daxili İşlər Nazirliyi ilə isə danışmaq mümkün olmayıb.
“Abzas Media” nəşrinin direktoru Ülvi Həsənli, əməkdaşı Məhəmməd Kekalov, baş redaktoru Sevinc Vaqifqızı jurnalistlər Hafiz Babalı, Nərgiz Absalamova, Elnarə Qasımova və iqtisadçı Fərid Mehralızadə bu iş üzrə təqsirləndirilən şəxslərdir.
Əvvəlcə ötən il noyabrın 21-də Ülvi Həsənli və Sevinc Vaqifqızı daha sonra isə digərləri həbs ediliblər. Onlara əvvəlcə qaçaqmalçılıq ittihamı verilib, sonra ittiham ağırlaşdırılıb. Həmin şəxslər ittihamları qəbul etmir və həbslərini peşə fəaliyyəti ilə əlaqələndirirlər.
Xatırlatma
Ötən ilin noyabrından başlayaraq Azərbaycanda qruplar halında 20 civarında jurnalist, ictimai fəal qaçaqmalçılıq ittihamı ilə həbs edilib. Onların hər biri ittihamla razılaşmır, bunu peşə fəaliyyətləri və siyasi sifariş ilə izah edirlər.
Yerli hüquq-müdafiə təşkilatlarının hazırladıqları siyahılara görə, hazırda Azərbaycan həbsxanalarında təqribən 300 siyasi məhbus var.
Rəsmilər isə, bir qayda olaraq, vurğulayırlar ki, ölkədə heç kim sırf peşə fəaliyyəti ilə bağlı, siyasi əsaslar ilə həbs edilmir.
Qardaşı: 'Ələsgər Məmmədlinin böyrəyində daş aşkarlanıb'
![Media huquqları üzrə ekspert, hüquqşünas Ələsgər Məmmədli](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/09470000-0a00-0242-7475-08da4de600b0_cx0_cy2_cw0_w250_r1_s.jpg)
Qardaşı Nəsimi Məmmədli deyir ki, "Toplum" internet televiziyasının həbsdə olan təsisçisi Ələsgər Məmmədlinin sol böyrəyində daş aşkar edilib.
Onun sözlərinə görə, Ə.Məmmədli ötən həftəsonu saxlandığı 1 saylı Bakı İstintaq Təcridxanasında müayinədən keçib. "Mədəaltı vəzin genişlənməsi sabit olaraq qalır. Özəl həkim tərəfindən qalxanabənzər vəzin təkrar müayinəsi zamanı düyünlərin daha da böyüməsi aşkar edilməyib. Eyni zamanda, Ələsgərin boğulma halları və baş ağrıları davam edir, görməsi zəifləyib", - qardaşı vurğulayıb.
N.Məmmədlinin sözlərinə görə, həbsdə saxlandığı yarım il ərzində qardaşı ilə bağlı heç bir istintaq hərəkəti aparılmayıb: "Qardaşımda olan ciddi xəstəliklərlə onu həbsdə saxlamağın mənası aydın deyil".
Penitensiar Xidmət və istintaq orqanının (Daxili İşlər Nazirliyi) nümayəndələrindən bu deyilənlərə münasibət öyrənmək mümkün olmayıb.
Ə.Məmmədli bu il martın 8-də həbs olunub. Xətai rayon Məhkəməsi onun barəsində 4 aylıq həbs-qətimkan tədbiri seçib. Daha sonra qətimkan tədbirinin müddəti daha 3 ay uzadılıb.
Ə.Məmmədli Cinayət Məcəlləsinin 206.3.2 (qaçaqmalçılıq - qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən törədildikdə) maddəsi ittiham olunur. O, özünü təqsirli bilmir və həbsini peşə fəaliyyəti ilə əlaqələndirir.
Xatırlatma
Ümumilikdə ötən ilin noyabrından başlayaraq Azərbaycanda qruplar halında 20 civarında jurnalist, ictimai fəal qaçaqmalçılıq ittihamı ilə həbs edilib. Amma onların hamısı ittihamla razılaşmır, bunu peşə fəaliyyətləri və siyasi sifariş ilə izah edirlər. Sonradan onlardan bəzilərinin ittihamı hətta ağırlaşdırılıb.
Yerli hüquq-müdafiə təşkilatlarının hazırladıqları siyahılara görə, hazırda Azərbaycan həbsxanalarında təqribən 300 siyasi məhbus var. Rəsmilər isə, bir qayda olaraq, vurğulayırlar ki, ölkədə heç kim sırf peşə fəaliyyəti ilə bağlı, siyasi əsaslar ilə həbs edilmir. Onların deməsinə görə, həmin siyahılarda yer alanlar sırf törətdikləri əmələ görə məsuliyyətə cəlb ediliblər.
ABŞ-Azərbaycan təhlükəsizlik əməkdaşlığı müzakirə edilib
![Patrik Prayor](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/01000000-0a00-0242-f4e9-08db5b576c63_cx49_cy62_cw50_w250_r1_s.jpg)
ABŞ Müdafiə Kəşfiyyat İdarəsinin Avropa Avrasiya Regional Mərkəzinin rəhbəri Patrik Prayor Bakıya səfəri çərçivəsində (6-7 sentyabr) Azərbaycan prezidentinin köməkçisi Hikmət Haciyevlə görüşüb.
ABŞ səfirliyi bildirir ki, görüşdə iki ölkənin münasibətləri və təhlükəsizlik əməkdaşlığı müzakirə edilib.
Rəsmi Bakı görüşlə bağlı hələ məlumat yaymayıb.
+++
6 sentyabr
ABŞ Müdafiə Kəşfiyyat İdarəsinin Avropa-Avrasiya Mərkəzinin rəhbəri Patrik Prayor məsləhətləşmələr aparmaq üçün Bakıya gəlib.
Bu barədə ABŞ səfirliyinin X sosial şəbəkəsindəki hesabında bildirilib.
Hələlik, bu səfər çərçivəsində keçirilən görüşlərlə bağlı məlumat verilmir.
Elnarə Qasımovanın və Fərid Mehralızadənin həbs müddəti uzadılıb
![Elnarə Qasımova](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/d16ac3e5-0787-422d-b4f4-e94548d767eb_w250_r1_s.jpg)
Bu gün Xətai rayon Məhkəməsində "AbzasMedia işi" üzrə həbs olunan jurnalist Elnarə Qasımovanın və iqtisadçı Fərid Mehralızadənin həbs-qətimkan tədbirinin müddəti uzadılıb.
Bu barədə AzadlıqRadiosuna müdafiə tərəfləri məlumat verib.
Söhbət məhkəmə istintaqına qədər həbs-qətimkan tədbirinin uzadılmasından gedir.
E.Qasımovanın həbs müddəti noyabrın 13-nə, F.Mehralizadənin isə dekabrın 19-na qədər uzadılıb.
Bununla bağlı istintaq orqanının təqdimatı təmin edilib.
Onların həbs müddəti sentyabrın 20-də başa çatırdı.
F.Mehralızadə iyunun 1-də həbs edilib. E.Qasımova isə bu il yanvarın 15-də həbs olunmuşdu. Onun buna qədər də həbs müddəti artırılmışdı.
Onlara əvvəlcə Cinayət Məcəlləsinin 206.3.2-ci (qrup halında qaçaqmalçılıq) maddəsi ilə ittiham irəli sürülüb. Daha sonra ittihamları ağırlaşdırılıb. Əlavə ittihamlar külli miqdarda gəlir əldə etməklə qanunsuz sahibkarlıq, habelə mütəşəkkil dəstə ilə qaçaqmalçılıq, vergidən yayınmaq, sənəd saxtalaşdırması və saxta sənədlərdən istifadə ilə bağlıdır.
Əvvəlki ittihamla onlara 8, sonrakı ittihamlarla isə 12 ilə qədər həbs cəzası verilə bilər. Onlar ittihamı qəbul etmirlər.
Onlardan başqa bu iş üzrə həbs edilən daha bir neçə nəfərin də ittihamı ağırlaşdırılıb.
Vəkil Cavad Cavadovun AzadlıqRadiosuna bildirməsinə görə, F.Mehralızadə məhkəmədə deyib ki, onun bu işlə, ümumiyyətlə, əlaqəsi yoxdur. O ehtimal edir ki, həbsi çoxsaylı iqtisadi təhlilə söykənən tənqidi çıxışları, yazıları ilə bağlıdır.
E.Qasımovanin vəkili Günay İsmayılovanın sözlərinə görə, o da həbsini jurnalist fəaliyyəti ilə izah edib.
'AbzasMedia işi' üzrə həbslər uzadılır
Bir gün sonra, sentyabrın 7-də Xətai rayon Məhkəməsində "AbzasMedia işi" üzrə həbs olunanlardan daha bir neçəsinin- bu nəşrin baş redaktoru Sevinc Vaqifqızının, direktoru Ülvi Həsənlinin, əməkdaşı Məhəmməd Kekalovun, jurnalist Nərgiz Absalamova və araşdırmaçı jurnalist Hafiz Babalının da həbs müddətləri artırılıb. Onların isə həbs müddətinə istintaqın təqdimatı əsasında 3 ay əlavə edilib.
Ü.Həsənli və S.Vaqifqızının həbs müddəti bundan əvvəl iyunun 12-də artırılmışdı. Ondan bir gün əvvəl Nərgiz Absalamovanın, iki gün əvvəl isə digər qalanlarının həbs müddətlərinə əlavələr edilmişdi.
Bu işdə əvvəlcə ötən il noyabrın 21-də Ü.Həsənli və S.Vaqifqızı həbs olunublar. Sonradan digər qeyd edilən şəxslərlə də bağlı qaçaqmalçılıq ittihamı ilə həbs-qətimkan tədbiri seçilib.
Sonradan bəzilərinin ittihamları ağırlaşdırılan (külli miqdarda gəlir əldə etməklə qanunsuz sahibkarlıq və başqa ittihamlarla) bu şəxslər özlərini təqsirsiz sayırlar. Onların həbs müddəti bu müddət ərzində bir neçə dəfə artırılıb.
Xatırlatma
Ötən ilin noyabrından başlayaraq Azərbaycanda qruplar halında 20 civarında jurnalist, ictimai fəal qaçaqmalçılıq ittihamı ilə həbs edilib. Onların əvvəlcə çoxu "AbzasMedia işi" ilə əlaqəli olub. Həmin işdə öncə saytın direktoru Ülvi Həsənli, əməkdaşı Məhəmməd Kekalov, baş redaktoru Sevinc Vaqifqızı həbs edilib. Daha sonra bu işə aid həbslər jurnalistlər Hafiz Babalı, Nərgiz Absalamova və başqaları ilə davam edib. Amma onlar ittihamla razılaşmır, bunu peşə fəaliyyətləri və siyasi sifariş ilə izah edirlər.
Yerli hüquq-müdafiə təşkilatlarının hazırladıqları siyahılara görə, hazırda Azərbaycan həbsxanalarında 250-300 siyasi məhbus var.
Rəsmilər isə, bir qayda olaraq, vurğulayırlar ki, ölkədə heç kim sırf peşə fəaliyyəti ilə bağlı, siyasi əsaslar ilə həbs edilmir.
Əli İnsanovun məhkumluğu götürüldü
![Əli İnsanov](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/C9F3B96D-7148-4657-A9E5-23DC19CBB451_w250_r1_s.jpg)
Keçmiş səhiyyə naziri, Haqq Ədalət Partiyasının (HƏP) sədri Əli İnsanovun üzərində olan məhkumluq götürülüb. Sentyabrın 6-da Binəqədi rayon Məhkəməsində hakim Vüsal Tağıyev buna qərar verib.
AzadlıqRadiosuna məhkəmədən verilən məlumata görə, Ə.İnsanov məhkumluğunun vaxtından əvvəl götürülməsindən ötrü 6 ay əvvəl ərizə vermişdi. 2024-cü ilin mayından Binəqədi rayon Məhkəməsində bu məsələyə baxılırdı.
Sabiq nazir deyir ki, məhkumluq ona bir sıra məhdudiyyətlər yaradır.
Keçmiş səhiyyə naziri 2005-ci ildə 11 il azadlıqdan məhrum edilmişdi. Cəzasının bitməsinə az vaxt qalmış ona əlavə ittiham verilmişdi. Eks-nazirə 2016-cı ildə əlavə 7 il 5 ay azadlıqdan məhrumetmə cəzası təyin edilib.
Prezidentin 2019-cu ildə imzaladığı əfv sərəncamı ilə Ə.İnsanov azadlığa buraxılıb.
İlham Əliyev: Sülh müqaviləsinin 80 faizi razılaşdırılıb
![İlham Əliyev](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/8659e349-c69f-450c-ba9e-04c8289ab016_w250_r1_s.jpg)
Sülh müqaviləsinin mətninin təqribən 80 faizi artıq razılaşdırılıb.
AZƏRTAC-ın xəbərinə görə, bu sözləri sentyabrın 6-da prezident İlham Əliyev Beynəlxalq Çernobbio Forumunda "Yeni geosiyasi şəraitdə Azərbaycanın rolu" adlı sessiyada çıxışında deyib.
Daha sonra o, sərhədin delimitasiya və demarkasiyası prosesindən bəhs edib.
"13 kilometrlik hissə demarkasiya edilib. Bizim Ermənistanla 1000 kilometrlik sərhədimiz var. Ancaq bu, düzgün istiqamətdə atılmış addımdır və ümid edirik ki, sülh danışıqları ilə bağlı Azərbaycanın irəli sürdüyü bu təşəbbüs sülh sazişinin imzalanması ilə nəticələnəcək", - o vurğulayıb.
Ermənistandan deyilənlər...
Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan bugünlərdə demişdi ki, sülh sazişi layihəsinin 17 bəndindən 13-ü tam razılaşdırılıb. "Təklif edirik ki, indiki məqamda razılaşdırılanları imzalayaraq ratifikasiya edək, qalan məsələlər üzrə müzakirələri davam etdirək", – o bildirib.
Azərbaycan prezidenti İ.Əliyev isə bundan əvvəl bəyan edib ki, Ermənistanın mövcud konstitusiyasının dəyişdirilməsi sülh sazişinin imzalanmasından ötrü vacib şərtdir. Bakı həmin sənəddə Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının olduğunu bildirir.
Son illər Azərbaycan və Ermənistan arasında həm Avropa İttifaqı, həm də Rusiyanın ayrı-ayrı vasitəçiliyi ilə sülh danışıqları aparılsa da, hələlik, nəticə əldə edilməyib. Amma ötən ildən başlayaraq tərəflər sərhədin delimitasiyası üzrə birbaşa danışıqlara başlayıblar. Bu danışıqlar çərçivəsində bu ilin aprelində Azərbaycana nəzarətində olmayan dörd kəndin, Ermənistana isə müəyyən ərazilərin qaytarıldığı açıqlanıb.
Bu ilin aprelinə qədər Azərbaycan səkkiz kəndinin, Ermənistan isə 30-dan çox kəndinin ərazilərinin işğalda olduğunu deyirdi.
Xatırlatma
1990-cı illərin əvvəllərində Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında toqquşmalara səbəb olmuşdu. Azərbaycan 2020-ci ildə 44 günlük müharibə, 2023-cü ildə birgünlük əməliyyatla Qarabağ üzərində nəzarətini, ərazi bütövlüyünü bərpa edib. Amma tərəflər sülh sazişi imzalamayıb, sərhədlər demarkasiya olunmayıb.
Bəhruz Səmədovun mənzilində axtarışla bağlı şikayəti təmin edilməyib
![Bəhruz Səmədov](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/a6620046-f2f1-4246-a29e-352393938747_w250_r1_s.png)
Həbsdə olan politoloq Bəhruz Səmədovun mənzilində axtarış aparılması ilə bağlı şikayəti təmin edilməyib.
Bu barədə vəkil Zibeydə Sadıqova məlumat verib. Onun sözlərinə görə, sentyabrın 5-də Səbail rayon Məhkəməsində keçirilən prosesdə müdafiə tərəfi avqustun 21-də B.Səmədovun Bakıda yaşadığı evində aparılmış axtarış üzrə protokolu qanunsuz saymağı və müsadirə olunmuş əşyaları qaytarmağı xahiş edib. Lakin məhkəmə şikayəti təmin etməyib.
Səmədov avqustun 21-də saxlanılıb, iki gün sonra məhkəmə onu dövlətə xəyanət ittihamı ilə 4 ay müddətinə həbs edib. O, ittihamı qəbul etmir.
Avropa İttifaqı və bir sıra beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatları (QHT) Səmədovun həbsini pisləyib.
Xatırlatma
B.Səmədov Praqadakı Karlov Universitetinin doktorantura pilləsində təhsil alır. O, müharibə əleyhinə yazıları ilə seçilir. Xüsusilə Azərbaycan və Ermənistan arasında 2020-ci ildə 44 günlük savaş və ötən il Qarabağda keçirilən hərbi əməliyyatlar zamanı o, rəsmi Bakının mövqeyi ilə üst-üstə düşməyən açıqlamalar verib.
Həmin hərbi əməliyyatlar zamanı rəsmi Bakı bütün ölkə ərazisində suverenliyinin bərpa olunduğunu açıqlayıb. Üstəlik, rəsmi Bakı Qarabağda birgünlük hərbi əməliyyatları "lokal antiterror tədbirləri" adlandırmışdı. Ermənistan isə Qarabağda keçirilən həmin əməliyyatı "etnik təmizlənmə" sayırdı. Həmin əməliyyatdan sonra Qarabağdan erməni əhali köç edib.
B.Səmədov ötən il açıqlamalarının birində vurğulamışdı ki, Azərbaycan hökumətinin dialoq yox, güc tətbiq etməsi onun demokratik olmasına mane olur.
Gürcüstan və Azərbaycan Əfqan Muxtarlıya 21 min avro ödəməlidir
Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM) sentyabrın 5-də Azərbaycandan göndərilmiş bir neçə şikayət üzrə qərarlarını açıqlayıb.
Qərarlardan biri hazırda mühacirətdə olan jurnalist Əfqan Muxtarlının şikayəti ilə əlaqəlidir.
Həmin məhkəmə işi Ə.Muxtarlının 2017-ci ildə müvəqqəti yaşadığı Gürcüstandan oğurlanıb gizli şəkildə Azərbaycana gətirilməsi, pis rəftara məruz qalması, daha sonra onun həbs edilməsi və məhkəməyə qədər həbsdə saxlanmasının qanunsuzluğu iddiaları ilə bağlı idi. Ərizəçi iddia edirdi ki, məruz qaldığı bütün hərəkətlər onu susdurmaq və jurnalist fəaliyyətinə görə cəzalandırmaq məqsədi daşıyıb.
AİHM qərarında Gürcüstan dövlətinin ərizəçiyə münasibətdə Konvensiyanın 3-cü (işgəncələrin qadağan olunması) və 5-ci (azadlıq və toxunulmazlıq hüququ) maddələrinin pozulduğuna qərar verib.
Habelə Azərbaycana münasibətdə Konvensiyanın 5 və 8-ci (Şəxsi və ailə həyatına hörmət hüququ) maddələrinin pozulduğu hesab edilib.
Qərara görə, ərizəçiyə Gürcüstan hökuməti 10 min, Azərbaycan hökuməti isə 6 min avro mənəvi zərər əvəzi ödəməlidir. Bundan əlavə, ərizəçiyə xərcə, məsrəflərə görə Gürcüstan və Azərbaycan hökumətlərinin hərəsi ayrılıqda 2 min 500 avro ödəməlidir.
Hələlik, qərara Azərbaycanın və Gürcüstanın rəsmi qurumlarının münasibəti bəlli deyil.
Xatırlatma
Ə.Muxtarlı 2020-ci il martın 17-də həbsdən azad edilərək Almaniyaya, ailəsinin yanına göndərilib.
O, 2017-ci ildə həbs olunub, qaçaqmalçılıqda, sərhədi qanunsuz keçməkdə və hakimiyyət nümayəndəsinə zor tətbiq etməkdə günahlandırılaraq 6 il həbs cəzası alıb.
2014-cü ildən mühacirətə gedən jurnalist Gürcüstandan oğurlanaraq Azərbaycana gətirildiyini bəyan edib. O bu məsələdə Gürcüstanın hüquq-mühafizə orqanlarını da günahkar sayır. Amma həmin vaxt Gürcüstan baş naziri onlara qarşı ittihamların əsassız olduğunu açıqlamışdı.
'Amnesty International' hökuməti Bəhruz Səmədovu və digər tənqidçiləri azad etməyə çağırır
![Bəhruz Səmədov](https://dhp2ily7vfll1.cloudfront.net/01000000-0aff-0242-d2d7-08dcc276ba71_w250_r1_s.jpg)
"Amnesty International" insan haqları təşkilatı Azərbaycanda növbədənkənar parlament seçkiləri kampaniyası dövründə jurnalistlərin və fəalların həbsi ilə bağlı bəyanat yayıb. Təşkilatın Cənubi Qafqaz üzrə araşdırmaçısı Natalia Nozadze deyib: "Hökumətin tənqidçilərini hədəfə alan yeni həbslər təlaş yaradır və diqqətdən kənar qala bilməz. Beynəlxalq ictimaiyyət baş verənləri mümkün ən güclü ifadələrlə pisləməlidir. Son iki həftədə, seçki kampaniyası dövründə iki tanınmış xadim şübhəli ittihamlarla saxlanılıb, digərləri təhdid edilib, qısnama ilə üzləşib".
"Jurnalistlərin və fəalların, özəlliklə də Ermənistanla sülhü təbliğ edənlərin hədəfə alınması narazıları susdurmaq, ifadə azadlığını boğmaq cəhdindən başqa bir şey deyil", – Nozadze sözlərinə əlavə edib.
Bəyanatda deyilir ki, Azərbaycan bu ilin noyabrında COP29 iqlim tədbirinə ev sahibliyinə hazırlaşır və dünya liderlərinin hökumətdən davam edən insan haqları pozuntularına görə hesabat istəməsi vacibdir.
"Yalnız insan haqlarından istifadə etdiyinə görə saxlananların hamısının dərhal və qeyd-şərtsiz buraxılmasına çağırırıq. Azərbaycan həmçinin bu yaxınlarda imzaladığı COP29 Ev Sahibi Ölkə Sazişini dərc etməlidir", – bəyanatda vurğulanır.
Seçki bitdi, daha öncə baş verənlər
Beynəlxalq müşahidəçilər 1 sentyabr seçkisinin "məhdud siyasi və hüquqi mühitdə" keçirildiyini deyiblər. Hakimiyyət təmsilçiləri isə bu seçkini "milli demokratiyanın yeni səhifəsi" adlandırır.
Bəhruz Səmədov avqustun 23-də dövlətə xəyanət ittihamı ilə saxlanılıb. Özü ittihamı qəbul etmir. "Amnesty International" onun Azərbaycanın Qarabağ siyasəti barədə tənqidi məqalələri və ermənistanlı fəallarla əlaqələrinə görə həbs olunduğunu yazır.
İyulda isə talış hüquqları fəalı İqbal Əbilov dövlətə xəyanət ittihamı ilə həbs olunub. O da ittihamı qəbul etmir.
Azərbaycan hakimiyyəti ölkədə siyasi motivli həbslərin olmadığını bildirir. Amma ötən ilin noyabrından bəri 20-yə yaxın araşdırmaçı jurnalist, fəal qaçaqmalçılıq ittihamı ilə həbs olunub. Yerli və beynəlxalq insan haqları təşkilatları bu həbsləri ölkədə tənqidçi səslərin susdurulması niyyəti güddüyünü deyirlər.